Tháng 1-2026, nhiều chính sách mới bắt đầu có hiệu lực, nổi bật là các chính sách liên quan đến lao động, việc làm, thuế đất nông nghiệp; xử phạt vi phạm hành chính…

1. Những Luật có hiệu lực thi hành từ 01/01/2026

Từ ngày 01/01/2026, có rất nhiều Luật mới có hiệu lực thi hành, bao gồm:

• Luật Việc làm năm 2025
• Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt năm 2025
• Luật Nhà giáo năm 2025
• Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024
• Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025
• Luật Ngân sách Nhà nước năm 2025…

Bên cạnh đó, Quốc hội cũng ban hành nhiều Luật sửa đổi bổ sung có hiệu lực pháp luật từ tháng 01/2026, cụ thể:

• Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng năm 2025
• Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Giá năm 2025
• Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quảng cáo năm 2025…

2. 2. Tăng lương tối thiểu vùng đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động

Chính phủ ban hành Nghị định số 293/2025/NĐ-CP ngày 10/11/2025 quy định mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động.

Theo đó, mức lương tối thiểu vùng áp dụng từ ngày 01/01/2026 được điều chỉnh tăng ở cả mức lương tháng và lương giờ đối với bốn vùng. Mức lương tối thiểu tháng và giờ của bốn vùng được điều chỉnh tăng so với hiện hành như sau:

Vùng I: 5.310.000 đồng/tháng và 25.500 đồng/giờ (tăng 350.000 đồng so với mức cũ).

Vùng II: 4.730.000 đồng/tháng và 22.700 đồng/giờ (tăng 320.000 đồng).

Vùng III: 4.140.000 đồng/tháng và 20.000 đồng/giờ (tăng 280.000 đồng).

Vùng IV: 3.700.000 đồng/tháng và 17.800 đồng/giờ (tăng 250.000 đồng).

3. 3. Nhà giáo được xếp lương cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp

Quốc hội ban hành Luật Nhà giáo số 73/2025/QH15 ngày 16/6/2025.

Luật Nhà giáo năm 2025 xác lập rõ chế độ tiền lương và phụ cấp đối với nhà giáo, trong đó điểm thay đổi căn bản là lương của nhà giáo trong các cơ sở giáo dục công lập được xếp cao nhất trong hệ thống thang bậc lương hành chính sự nghiệp.

Luật cũng mở rộng các chế độ phụ cấp theo tính chất công việc và theo vùng, đồng thời ưu tiên mức lương, phụ cấp cao hơn đối với giáo viên mầm non, giáo viên công tác tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo, vùng đặc biệt khó khăn, giáo viên dạy trường chuyên biệt, giáo dục hòa nhập và một số ngành nghề đặc thù.

Bên cạnh đó, Luật Nhà giáo quy định giáo viên mầm non nếu có nguyện vọng sẽ được nghỉ hưu ở tuổi thấp hơn không quá 05 năm so với quy định của Bộ luật Lao động và không bị giảm tỷ lệ phần trăm hưởng lương hưu do việc nghỉ hưu trước tuổi nếu có đủ 15 năm đóng bảo hiểm xã hội. Giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ hoặc nhà giáo làm việc trong lĩnh vực chuyên sâu đặc thù được nghỉ hưu ở tuổi cao hơn.

4. 4. Nâng phụ cấp ưu đãi nghề cho giáo viên

Quốc hội ban hành Nghị quyết số 248/2025/QH15 ngày 10/12/2025 về một số cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội để thực hiên đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Theo khoản 2 Điều 2, từ ngày 01/01/2026, phụ cấp ưu đãi nghề được thực hiện theo lộ trình do Chính phủ quy định đối với cơ sở giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông công lập với mức:

– Tối thiểu 70% đối với giáo viên;

– Tối thiểu 30% đối với nhân viên;

– 100% đối với giáo viên công tác tại khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn.

Cơ sở giáo dục nghề nghiệp, giáo dục đại học được tự chủ quyết định mức thu nhập tăng thêm cho nhà giáo, viên chức và người lao động từ nguồn thu hợp pháp ngoài ngân sách nhà nước cấp được để lại theo quy định của pháp luật, phù hợp với quy chế chi tiêu nội bộ và kết quả hoạt động của đơn vị.

5. 5. Nâng phụ cấp ưu đãi nghề cho nhân viên y tế

Quốc hội ban hành Nghị quyết số 261/2025/QH15 ngày 11/12/2025 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Theo đó, Điều 3 Nghị quyết số 261/2025/QH15 quy định chế độ, chính sách về tiền lương, phụ cấp cho nhân viên y tế từ ngày 01/01/2026 như sau:

– Bác sĩ y khoa, bác sĩ y học cổ truyền, bác sĩ răng hàm mặt, bác sĩ y học dự phòng, dược sĩ được xếp lương từ bậc 2 khi được tuyển dụng vào chức danh nghề nghiệp tương ứng cho đến khi có quy định mới về tiền lương.

– Người thường xuyên và trực tiếp làm chuyên môn y tế thuộc lĩnh vực tâm thần, pháp y, pháp y tâm thần, hồi sức cấp cứu, giải phẫu bệnh được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề ở mức 100%.

– Người thường xuyên và trực tiếp làm chuyên môn y tế tại trạm y tế cấp xã, cơ sở y tế dự phòng được hưởng phụ cấp ưu đãi nghề như sau:

+ 100% đối với khu vực vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo;

+ Tối thiểu 70% đối với trường hợp không thuộc điểm a khoản 3 Điều 3 Nghị quyết số 261/2025/QH15.

6. Xuất hóa đơn sai thời điểm bị phạt đến 70 triệu đồng từ 16/01/2026

Từ ngày 16/1/2026, lập hóa đơn sai thời điểm có thể bị phạt tới 70 triệu đồng. Thời điểm lập hóa đơn không còn là vấn đề kỹ thuật của kế toán, mà trở thành một tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ tuân thủ và rủi ro thuế của doanh nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh hóa đơn điện tử được quản lý bằng dữ liệu và đối soát theo thời gian thực.

Điều này được quy định tại Nghị định 310/2025/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 02/12/2025.

7. Nâng mức giảm trừ gia cảnh lên 15,5 triệu đồng/tháng

Ngày 17/10/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội vừa thông qua Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 về điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh của thuế thu nhập cá nhân.

Theo đó, Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh quy định tại khoản 1 Điều 19 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 như sau:

– Mức giảm trừ đối với đối tượng nộp thuế là 15,5 triệu đồng/tháng (186 triệu đồng/năm);

– Mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc là 6,2 triệu đồng/tháng.

Hiện hành, Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14 quy định về mức giảm trừ gia cảnh như sau:

– Mức giảm trừ đối với đối tượng nộp thuế là 11 triệu đồng/tháng (132 triệu đồng/năm);

– Mức giảm trừ đối với mỗi người phụ thuộc là 4,4 triệu đồng/tháng.

Theo quy định, Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026 và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026.

Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14 hết hiệu lực kể từ ngày Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 có hiệu lực thi hành.

Như vậy, theo quy định nêu trên, chính thức nâng mức giảm trừ gia cảnh với đối tượng nộp thuế từ 11 triệu đồng/tháng lên 15,5 triệu đồng/tháng và nâng mức giảm trừ gia cảnh với mỗi người phụ thuộc từ 4,4 triệu đồng/tháng lên 6,2 triệu đồng/tháng từ kỳ tính thuế năm 2026.

8. Chính thức bỏ thuế khoán, chuyển sang kê khai thuế

Từ ngày 1/1/2026, cơ chế thuế khoán sẽ chính thức kết thúc, buộc toàn bộ hộ kinh doanh áp dụng kê khai thuế dựa trên doanh thu thực tế dựa trên các văn bản pháp lý quan trọng như Quyết định 3389/QĐ-BTC, Công văn 4948/CT-NVT, Quyết định 3352/QĐ-CT và Công văn 17142/BTC-CT. Theo đó, doanh thu tính thuế hộ kinh doanh được chia thành ba nhóm:

(1) Nhóm 1: Doanh thu dưới 200 triệu đồng/năm.

(2) Nhóm 2: Doanh thu từ 200 triệu đến 3 tỷ đồng/năm.

(3) Nhóm 3: Doanh thu trên 3 tỷ đồng/năm.

Việc phân nhóm này sẽ giúp cơ quan thuế và hộ kinh doanh xác định đúng nghĩa vụ kê khai, nộp thuế và áp dụng chính sách phù hợp.

9. Kéo dài thời hạn miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp đến năm 2030

Theo quy định tại Nghị quyết 216/2025/QH15, được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XV, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 26 tháng 6 năm 2025.

Việc kéo dài thời hạn miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp được quy định tại Nghị quyết 55/2010/QH12 ngày 24 tháng 11 năm 2010 của Quốc hội về miễn, giảm thuế sử dụng đất nông nghiệp đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Nghị quyết 28/2016/QH14 ngày 11 tháng 11 năm 2016 của Quốc hội và Nghị quyết 107/2020/QH14 ngày 10 tháng 6 năm 2020 của Quốc hội đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2030.

10. Chính thức bỏ thuế môn bài từ 01/01/2026

Tại Điều 10 Nghị quyết 198/2025/QH15 về hỗ trợ thuế, phí, lệ phí có quy định chấm dứt việc thu, nộp lệ phí môn bài (hay còn gọi là thuế môn bài) từ ngày 01/01/2026.

Nghị quyết 198/2025/QH15 áp dụng đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh và tổ chức, cá nhân khác có liên quan.

Trước đó, tại Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển nền kinh tế tư nhân, Bộ Chính trị có đưa ra một trong những giải pháp, yêu cầu phát triển nền kinh tế tư nhân, trong đó có yêu cầu: “Có cơ chế, chính sách đặc biệt hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, bảo đảm theo nguyên tắc thị trường và tuân thủ các cam kết quốc tế; bãi bỏ lệ phí môn bài; miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và vừa trong 3 năm đầu thành lập; bố trí đủ nguồn lực từ ngân sách trung ương và ngân sách địa phương cho các chương trình, chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, kết hợp huy động nguồn lực từ các quỹ đầu tư của các doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp, ngành hàng, viện nghiên cứu, trường đại học… Tăng cường vai trò của kinh tế tư nhân, doanh nhân trong tham gia góp ý, phản biện chính sách, bảo đảm thực chất, hiệu quả, minh bạch”.

Như vậy, theo quy định nêu trên, sẽ chính thức bãi bỏ thuế môn bài từ 01/01/2026.

11. Giảm thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu, mỡ nhờ

Theo đó, ngày 17/10/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, mỡ nhờn áp dụng trong năm 2026, với 100% thành viên có mặt tán thành. Theo đó, phần lớn các mức thuế được giữ nguyên như năm 2025 theo Nghị quyết số 60/2024/UBTVQH15, ngoại trừ nhiên liệu bay có điều chỉnh tăng.

Theo Nghị quyết, các mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, mỡ nhờn trong năm 2026 sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 đến hết ngày 31/12/2026. Cụ thể, mức thuế đối với xăng (trừ etanol) được giữ ở mức 2.000 đồng/lít; dầu diesel, dầu mazut và dầu nhờn cùng ở mức 1.000 đồng/lít; mỡ nhờn 1.000 đồng/kg; dầu hỏa 600 đồng/lít. Riêng nhiên liệu bay được áp dụng mức thuế 1.500 đồng/lít, tăng 500 đồng/lít so với năm 2025.

12. Quy định mới về chế độ kế toán doanh nghiệp

Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp.

Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn kế toán áp dụng cho các doanh nghiệp thuộc mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế. Các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện chế độ kế toán hoặc văn bản quy phạm pháp luật về kế toán theo hướng dẫn của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026.

Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế cho các Thông tư 200/2014/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp (trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 31 Thông tư 99/2025/TT-BTC), Thông tư 75/2015/TT-BTC về sửa đổi, bổ sung Điều 128 Thông tư 200/2014/TT-BTC, Thông tư 53/2016/TT-BTC về sửa đổi, bổ sung một số Điều của Thông tư 200/2014/TT-BTC và Thông tư 195/2012/TT-BTC hướng dẫn kế toán áp dụng cho đơn vị chủ đầu tư.