Cả hai người cùng đi sai, xảy ra va chạm ai phải bồi thường?

Thanh niên lái xe máy vào đoạn đường cấm đi ngược chiều, tông một phụ nữ không đội mũ bảo hiểm vượt đèn đỏ, cả hai đều cho rằng “lỗi bên kia nặng hơn”. Trước mặt nhà tôi là ngã tư đèn xanh đèn đỏ, mật độ giao thông không quá đông đúc. Nhưng cũng vì thế mà nhiều người tham gia giao thông xem nhẹ luật, nhân lúc đường vắng vít ga đi thẳng dù đèn đỏ còn vài chục giây. Hôm trước vừa xảy ra tình huống như vậy, khi một cậu thanh niên muộn giờ làm, chạy vào phần đường ngược chiều một đoạn ngắn để rẽ nhanh hơn. Cùng lúc, một phụ nữ cũng lái xe đạp điện đi đến, vô tư vượt đèn đỏ rồi đâm sầm vào nhau. Chị gái không đội mũ bảo hiểm, nên chấn thương nặng hơn. Là người cùng xã nên gia đình gặp nhau thương lượng. Người nhà chị gái nhất quyết đòi thanh niên kia bồi thường vì “lỗi anh ấy nặng hơn”. Trong khi anh này lại nói nếu chị gái chịu đội mũ bảo hiểm và đợi đến lúc đèn chuyển xanh, thì đã không có va chạm. Từ tình huống này, tôi có thắc mắc, trong trường hợp cả hai người cùng vi phạm luật giao thông, dẫn tới tai nạn, thì pháp luật quy định việc bồi thường như thế nào? Có phải chỉ cần xác định ai “sai nhiều hơn” thì người đó phải gánh hết chi phí, hay sẽ chia theo mức độ lỗi của từng bên? Ngoài trách nhiệm dân sự bồi thường, các bên vi phạm có thể còn phải chịu xử phạt hành chính hay hình sự nếu hậu quả nghiêm trọng không?

Luật sư trả lời:

Theo quy định tại khoản 1 Điều 10 Luật Trật tự, An toàn giao thông đường bộ 2024 về quy tắc chung thì: “Người tham gia giao thông đường bộ phải đi bên phải theo chiều đi của mình, đi đúng làn đường, phần đường quy định, chấp hành báo hiệu đường bộ và các quy tắc giao thông đường bộ khác”.

Trong khi đó, khoản 3 Điều 31 và khoản 2 Điều 33 Luật Trật tự, An toàn giao thông đường bộ 2024 cũng quy định: Người tham gia giao thông bằng các phương tiện như xe đạp máy, xe gắn máy phải đội mũ bảo hiểm theo đúng quy chuẩn quốc gia và cài quai đúng quy cách.

Theo quy định nêu trên, rõ ràng các trường hợp bạn vừa nêu thì cả hai bên đều đã vi phạm pháp luật.

Về bồi thường thiệt hại:

Khoản 1 Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về một trong những căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại như sau: “Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác”.

Bên cạnh đó, khoản 4 Điều 585 Bộ luật Dân sự 2015 cũng quy định một trong những nguyên tắc bồi thường thiệt hại là: “Khi bên bị thiệt hại có lỗi trong việc gây thiệt hại thì không được bồi thường phần thiệt hại do lỗi của mình gây ra”.

Như vậy, trong trường hợp xảy ra tai nạn giao thông do lỗi của cả hai bên, cả hai đều phải bồi thường thiệt hại tương ứng với mức độ lỗi của mình. Mức độ lỗi của mỗi bên lỗi sẽ do cơ quan Công an xác định, căn cứ vào biên bản lập tại hiện trường vụ tai nạn.

Về xử lý hành vi vi phạm:

Như đã phân tích nêu trên, hành vi đi ngược chiều và không đội mũ bảo hiểm đều vi phạm pháp luật. Do đó, ngoài việc bồi thường thiệt hại, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của hành vi vi phạm, người vi phạm vẫn bị xử phạt hành chính hoặc xử lý hình sự theo quy định pháp luật.

1- Xử phạt hành chính:

a) Hành vi đi ngược chiều sẽ bị phạt tiền:

+ Từ 300.000 đồng đến 400.000 đồng đối với người điều khiển xe đạp, xe đạp máy theo quy định điểm c khoản 3 Điều 9 Nghị định 168/2024/NĐ-CP

+ Từ 600.000 đồng đến 800.000 đồng đối với người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy theo quy định tại điểm đ khoản 3 Điều 7 Nghị định 168/2024/NĐ-CP

b) Hành vi không đội mũ bảo hiểm sẽ bị phạt tiền từ 400.000 đồng đến 600.000 đồng đối với cả người điều khiển xe đạp, xe đạp máy lẫn người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy theo quy định tại điểm d khoản 4 Điều 9 và điểm h khoản 2 Điều 7 Nghị định 168/2024/NĐ-CP.

2- Xử lý hình sự:

Điều 260 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 quy định về tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ như sau: “Người nào tham gia giao thông đường bộ mà vi phạm quy định về an toàn giao thông đường bộ gây thiệt hại cho người khác…” sẽ bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 01 đến tối đa 15 năm.

Bên cạnh đó, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 01 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 01 năm nếu thuộc một trong trường hợp vi phạm có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả sau:

– Làm chết 03 người trở lên;

– Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của 03 người trở lên mà tổng tỷ lệ tổn thương cơ thể của những người này 201% trở lên;

– Gây thiệt hại về tài sản 1.500.000.000 đồng trở lên.

Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Thạc sĩ, Luật sư Phạm Quốc Bảo

Công ty Luât Bảo Ngọc, Hà Nội.